greencraft wicca

Sabbats en Esbats:introductie.

De Sabbats zijn seizoensfeesten die vieren wat er in de hemel en op aarde gebeurt. De zogenaamde “kleine” sabbats zijn zonnefeesten en de data vallen op de zonnewendes en de eveningen: vier bijzondere punten op de jaarlijkse baan van de Aarde om de Zon. De naam “zonnewende” of “zonnestilstand” geeft aan dat de dagelijkse baan van de zon ophoudt om langer te worden en begint korter te worden of omgekeerd: de zon staat schijnbaar “stil”. De naam “evening” geeft aan dat dag en nacht even lang zijn. Onze voorouders wisten dat het ongeveer 40 dagen duurt vooraleer wat zich in de hemel afspeelt (de zon) merkbaar wordt op aarde. De vier “grote” sabbats vieren dan ook wat er in de natuur gebeurt 40 dagen na elke kleine sabbat en de namen zijn afgeleid van de vier voornaamste Keltische landbouwfeesten. Waar de kleine sabbats vermoedelijk vroeger voornamelijk gevierd werden door priesters/astronomen en druiden, waren de grote sabbats echte volksfeesten. Omdat het kristendom er niet in slaagde ze uit te roeien probeerde men er belangrijke kristelijke feesten op aan te sluiten en in Angelsaksische Wicca tradities worden ze vaak met de namen van deze kristelijke feesten aangeduid:

Candlemas voor Imbolc, Lammas voor Lughnasadh, Halloween voor Samhain en voor het meifeest van Beltain, wat waarschijnlijk het meest uitbundige was, werd maar gelijk de hele maand aan Maria gewijd.

In navolging van de Keltische traditie worden de sabbats meestal gevierd na zonsondergang van de dag die aan de eigenlijke datum voorafgaat. Anderzijds is het om praktische redenen vaak niet mogelijk om de sabbats met de hele coven op de exacte datum te vieren en neemt men de dichtsbijzijnde vrijdag- zaterdag- of zondagavond. Overigens deden onze voorouders vermoedelijk ook iets dergelijks: als je bijvoorbeeld Yule, de kortste dag, wil vieren kan je dat net zo goed een paar dagen vroeger of later, als het maar in de periode valt waar de dagen extreem kort zijn en de zon lijkt stil te staan. Voor de grote sabbats is dit nog meer het geval. Wie kijkt naar wat er in de natuur gebeurt, weet ook dat de natuur zich zelden exact aan de kalender houdt en de data enkel de “gemiddelde” waarde weergeven waarop de natuur een explosie van leven kent (Beltain) of het grote sterven begint (Samhain).

  • sabat1
  • 1 November: Samhain

    Samhain is het begin van het Keltische Nieuwe jaar en het afscheid van het oude jaar. Zoals de dag begon bij de zonsondergang, zo liet men het jaar beginnen bij de winter, de donkere tijd.O 21 september zijn dag en nacht even lang geworden en korten de dagen het snelst. 40 dagen later, op 1 november, zijn de dagen echt heel kort geworden en is de "donkere tijd" aangebroken. Traditioneel is de nacht van Samhain net zoals de nacht van Beltane de nacht waarop de sluiers tussen de werelden het dunst zijn en invloeden van de ene kunnen doordringen in de andere. Waar Beltane echter met geboorte geassocieerd wordt, wordt Samhain met de dood geassocieerd. Voor wie in reincarnatie gelooft is dat de dood die aan het leven voorafgaatzoals de nacht aan de dag en de "donkere" tijd aan de "lichte" tijd, de winter aan de zomer voorafgaat. In Greencraft is Samhain het moment waarop de God zich geofferd heeft met Lughnasadh, aankomt in de andere wereld, net zoals Beltane het moment is waarop de God na de bevruchting van Imbolc geboren wordt in deze wereld. In het oude Egypte werd bij de dood van de farao een Aloë Vera geplant en als die voor de erste keer bloeide was dat het teken dat de farao aangekomen was bij Osiris (de ster Sirius). De tijd tussen Lughnasadh en Samhain is dus de tijd tussen de fysische dood en de aankomst van de ziel in de andere wereld.

  • sabat2
  • 21 december: Yule

    Yule is het moment waarop de Zon op volle middag op het laagste punt aan de zuidelijke hemel staat en de baan van de Zon het kortst is. Het punt van zonsopkomst is het meest zuidoostelijk en het punt van zonsondergang het meest zuidwestelijk. Het is de korste dag en de langste nacht. Vanaf nu zullen de dagen opnieuw langer worden en zal de Zon opnieuw hoger aan de hemel klimmen. In Greencraft is elke kleine Sabbat een belofte van wat er in de natuur zal gebeuren op de grote sabbat die 40 dagen later komt. Yule is de belofte van de bevruchting met Imbolc die uiteindelijk zal leiden tot de Geboorte met Beltane. In de Noord-Germaanse traditie was het Yulefeest bijzonder belangrijk omdat het eerste teken dat de dagen niet meer korter maar langzaam terug langer werden betekende dat de Finbul-winter, de winter die nooit eindigt en Ragnarok aankondigt niet niet voor nu is. Het Noords-Germaanse woord "Yule" vindt men terug in het Nederlands als "joel-feest".

  • sabat3
  • 1 februari: Imbolc

    40 dagen na de kortste dag volgt de (gemiddeld) koudste dag en vanaf nu zal het langzaam weer warmer beginnen worden. In Greencraft is Imbolc het feest van de bevruchting. Bij de Kelten was het de godin Brigid die in dit feest de hoofdrol speelde. In één van de Iers-Keltische scheppingsmythes ontstaat de eerste Eik uit de vruchtbare wateren van Danu en het eerste godenpaar, Dagda en Brigid, uit twee eikels. In Greencraft vieren we met Imbolc de bevruchting van Brigid. In de natuur is het de tijd waar ook de aarde opnieuw omgeploegd en bevrucht wordt. De donkere tijd die begon met Samhain is nu definitief voorbij. In de Griekse mythes was de periode van Samhain tot Imbolc de periode dat Persephone in de onderwereld vertoefde en met Hades over het dodenrijk regeerde. Op Imbolc keert de godin terug naar haar moeder Demeter en het rijk van de levenden en wordt de aarde terug vruchtbaar. In de Schots-Keltische traditie worden de negen “lichte” maanden door Brigid geregeerd en de drie “duistere” door Cailleach. De Keltische naam “Imbolc” wordt meestal vertaald als “in de buik”.

  • sabat4
  • 21 maart: Ostara

    Ostara is het moment van de lente-evening: de dag die steeds langer wordt heeft eindelijk de nacht ingehaald en dag en nacht zijn eventjes even lang. De Zon komt nu exact in het Oosten op en gaat exact in het Westen onder, waarbij een boog van 180° beschreven wordt. Na Ostara zal de Zon steeds meer Noordelijk opkomen en ondergaan tot de langste dag aangebroken is met Litha. Zoals in Greencraft Yule de belofte van de bevruchting is, is Ostara de belofte van de geboorte. Het Engelse woord “Easter” voor het kristelijke Paasfeest is afgeleid van de naam van de godin Ostara. Eieren werden gezien als een symbool voor deze belofte van de geboorte, vandaar de voor-kristelijke gewoonte om elkaar bij dit feest eieren te schenken met daarop een wens. Ook de Haas werd gezien als een symbool voor de komende explosie van nieuw leven met de volgende grote sabbat van Beltain. De (paas)eieren en de (paas)haas bewijzen dat deze symbolen zo diep geworteld waren dat het kristendom ze uiteindelijk tot de hare maakte.

  • sabat5
  • 1 mei: Beltane

    40 dagen na Ostara barst eindelijk de natuur uit in een explosie van nieuw leven: alles staat in bloei, alle knoppen barsten uit en alle loofbomen hebben. frisse nieuwe bladeren. Zoals Samhain de winter aankondigde, zo kondigt Beltain de zomer aan. Zoals Samhain het feest van de doden is, is Beltain het feest van het nieuwe leven. In Greencraft is Beltain het feest van de geboorte van de nieuwe god in deze wereld. Omdat goden geen mensen zijn, is deze nieuwe god ook meteen volwassen en staat symbool voor de jeugd en de ontwakende volwassenheid. In de Iers-Keltische traditie is dit de god van de liefde, Angus Og. Het woord “Og” betekent “jeugd”. Beltain was de tijd van het jaar waarop de jonge paartjes voor het eerst weer het bos introkken om de liefde te bedrijven. In de Griekse mythes zien we in het Oidipous verhaal nog de herinnering aan deze god die de plaats van zijn vader inneemt door hem te doden en met zijn moeder, de godin van alle leven, te huwen. De “oude god” is de god uit de andere wereld die de godin vanuit die andere wereld met Imbolc bevrucht heeft maar geen plaats meer heeft in deze wereld. De Keltische naam “Beltain” wordt meestal vertaald als “de vuren van Belenos”. Belenos of Beli, die in het Iers-Keltisch Bile genoemd wordt is de god van de onderwereld of van “de duistere zon”.

  • sabat6
  • 21 juni: Litha

    Litha is het moment van de langste dag en de kortste nacht en de tegenpool van Yule. Zonsopkomst en -ondergang hebben nu hun meest Noordelijke punt bereikt en de stand van de zon op volle middag is het hoogst aan de zuidelijke hemel, de schaduwen het kortst. Kon men zich de god en de godin met Beltain nog voorstellen als twee jonge geliefden, dan is in de Greencraft nu het moment gekomen waarop de god zijn verantwoordelijkheid op zich moet nemen. Hij moet het heilige huwelijk sluiten met de godin die “het land” voorstelt. Zo moest vroeger de koning eveneens het heilig huwelijk met het land sluiten en de verantwoordelijkheid voor de vruchtbaarheid van het Land op zich nemen. In het oude Rome was de meimaand een tijd voor vrijen maar trouwen was taboe; juni was de tijd voor huwelijken en het sluiten van kontrakten. Het opnemen van die verantwoordelijkheid is eigenlijk een belofte van de bereidheid tot het offer van de komende grote sabbat.

  • sabat7
  • 1 augustus: Lughnasadh - Lammas

    40 dagen na de langste dag volgt de (gemiddeld) warmste dag en vanaf nu zal het langzaam terug kouder worden. In Greencraft is Lugnasadh het feest van het offer. Reeds worden de dagen korter en om een nieuwe cyclus van vruchtbaarheid mogelijk te maken, moet de god zich op weg naar de andere wereld begeven alwaar hij met Samhain opnieuw zal aankomen om er met Imbolc de godin te bevruchten zodat met Beltain de nieuwe god geboren kan worden. In de natuur is dit het begin van de graanoogst en in het Nederlands is het woord “oogst” afgeleid van de naam die de maand in Gallo-Romeinse tijden kreeg ter ere van keizer Augustus. De zeis van de boer hakt het “hoofd”, dat wil zeggen de halmen, van het koren af en de graangod offert zijn leven. Een deel van het zaad zal de mensen tot voedsel dienen en een deel zal bewaard worden om na Imbolc opnieuw ingezaaid te worden. In vele paganistische tradities vindt men deze symboliek van een god die zichzelf aan zichzelf offert terug, in de Noords-Germaanse traditie is dit Odin. De andere oogstfeesten zijn Mabon en Samhain.

  • sabat8
  • 21 september: Mabon

    Mabon is het moment van de herfstevening: de nacht die steeds langer wordt heeft opnieuw de dag ingehaald en dag en nacht zijn eventjes even lang. De zon komt nu exact in het Oosten op en gaat exact in het Westen onder en beschrijft een boog van precies 180 graden. Na Mabon zal de zon steeds meer Zuidelijk opkomen en ondergaan tot opnieuw de kortste dag aangebroken is met Yule. Zoals in Greencraft Litha de belofte van het offer en de fysische dood is, is Mabon de belofte van de aankomst van de ziel in de andere wereld met Samhain. De naam Mabon is afkomstig van de Keltische god die voluit “Mabon map Modron” heet, wat “jeugd, zoon van de moeder” betekent. In de Welsh-Keltische traditie vertelt het verhaal van Culhwch en Olwen hoe deze god gekerkerd is en bevrijd moet worden. Het bevrijden van de god uit zijn kerker staat symbool voor de ziel die verdwaald is op weg naar de andere wereld en “bevrijd” moet worden. De sabbat van Mabon is de belofte dat de ziel de andere wereld zal bereiken met Samhain.

  • sabat9
  • Foto's in hoofdzaak uit Noorwegen, Zweden en Finland.